آریستوفان نمایشنامه

نقد نمایشنامه غوکان اثر آریستوفان

به این نقد امتیاز بدهید

غوکان – The Frogs
نویسنده: آریستوفان – Aristophanes
سال: ۴۰۵ ق.م

نقد نمایشنامه غوکان اثر آریستوفان

نقد نمایشنامه غوکان اثر آریستوفان

نمایشنامه کمدی غوکان نوشته آریستوفان در سال ۴۰۵ ق.م در لنیا، یکی از جشن های دیونیسوس در آتن اجرا شد و مقام اول را کسب کرد. مضمون اصلی و کلی این کمدی این است که‌ «سبک و روش‌های قدیمی خوب اند، افکار و روش‌های جدید بد اند». در نتیجه این مضمون آتن می بایست به سوی مردان شناخته شده‌ای برگردد که در خانواده‌های نجیب و ثروتمندی بزرگ شده بودند. این دیدگاه در دیگر نمایشنامه های آریستوفان نیز دیده می شود.

از منظر سیاسی، غوکان معمولاً به عنوان یکی از «نمایش های صلح» آریستوفان به حساب نمی آید (نمایشنامه های متعددی از کارهای قبلی اش،‌ که به پایان دادن جنگ پلوپونز اشاره داشتند). پند و اندرز شخصیت آیسخولوس در پایان نمایش طرح و نقشه‌ای برای پیروزی را نشان داده است و در آن نظر و پیشنهادی برای کاپیتولاسیون نمی بینیم. پاربیسیس ( قصیده ای که به صورت گروه کر در کمدی های یونان قدیم خوانده می شد) موجود در نمایش، اشاره و تأکید روی بازگرداندن حقوق شهروندی به افرادی را دارد که در انقلاب الیگارشی (گروهه سالاری) سال ۴۱۱ ق.م شرکت داشتند، با این ذهنیت که آن‌ها فریب حیله‌های فرینیکوس (رهبر انقلاب آلیگارشی بود که برای جلب رضایت عموم در ۴۱۱ ق.م ترور شد) را خورده اند. بعداً حکومت آتن به این ذهنیت جامه عمل پوشاند. بخش‌های مشخصی از نمایش به نظر می خواهد یاد و خاطراتی از بازگشت آلکیبیادس؛ فرمانده آتنی  پس از تبعیدهایش را در هم بیامیزد.

به هر حال با وجود توجهات آریستوفان به وضعیت بحرانی موجود در سیاست‌های آتن آن زمان، این نمایشنامه در ذات خود چندان اثری سیاسی به شمار نمی آید. مضمون اصلی‌ غوکان اساساً ادبی است و وضعیت نامساعد نمایش‌های تراژدی آن دوره‌ی یونان را بیان می کند.

آریستوفان کمی پس از مرگ اوریپید در حوالی سال‌های ۴۰۶ ق.م نوشتن غوکان را آغاز کرد، در این زمان سوفوکل هنوز زنده بود و احتمالاً دلیل اصلی شرکت نداشتن سوفوکل در رقابت شاعران همین باشد، رقابتی که مباحثه اصلی نمایش را تشکیل می دهد. البته سوفکل در همان سال از دنیا می رود و شاید همین امر باعث شده که آریستوفان برخی جزئیات نمایشنامه را تغییر دهد. این مساله می‌تواند دلیل اشاره‌ای به سوفوکل در پایان نمایشنامه در نسخه‌ی به جا مانده از این اثر باشد.

آریستوفان در تمسخر دیونیسوس تردید نمی کند، خدایی که پشتیبان هنرش است و خود نمایش هم به افتخار او اجرا شده است، با این اعتقاد که خدایان شوخی را به خوبی درک می‌کنند یا حداقل بهتر از انسان ها درک می کنند. دیونیسوس به شیوه ای ترسو، ضعیف و سست ترسیم شده است که به صورت مضحکی پوست شیر قهرمانی را بر تن دارد و تا حدی مقامش پایین آورده می شود. او خودش در مسیر دریاچه برای رسیدن به هادس پارو می زند. دیونیسوس با پوشیدن پوست شیر خودش را شکل هرکول در می‌آورد برای این که در مسیر هادس و دیدارش با افراد مختلف ترسناک جلوه کند. گرچه حیله‌ی او نتیجه عکس می‌دهد. وقتی دشمنانش فکر می کنند که او هرکول است و او را تهدید می کنند. در اثر این تهدیدات دیونیسوس، زانتیاس را مجبور به پوشیدن لباس هرکول می کند و این تغییر پوشش چند بار تکرار می شود. در طول این اتفاقات تصویری مضحک و خنده دار از دیونیسوس ترسیم می شود. در نمایش، برادر ناتنی اش هرکول قهرمان نیز به همین روال تصویر می شود؛ به شکل موجودی تند و خشن. زانتیاس برده‌ی دیونیسوس باهوش‌تر و منطقی‌تر از هر دوی آنان شخصیت پردازی شده است.

زمانی که آریستوفان این نمایش را روی صحنه اجرا می کرد، آتن در حال شکست از اسپارتا در جنگ پلوپونز (۴۰۴-۴۳۱ ق.م) بود، آتن پس از شکست ناوگان دریایی اش تسلیم شد. آریستوفان دلیل شکست و تضعیف آتن را رهبران بی تفاوت، نبود آزادی بیان،‌ جنگ طلبی امپراتوری آتن و از دست دادن و نادیده گرفتن ارزش‌های سنتی و قدیمی می دانست. به عقیده‌ی آریستوفان، نمایشنامه نویسان بزرگی همچون سوفوکل، آیسخولوس و اوریپید تراژدی هایی را می نوشته و اجرا می کردند که به مشکلات جامعه می پرداخت و مردم را به سوی توجه به این مشکلات می خواندند و به آنان نشان می‌دادند چگونه این نقوص و مشکلات را به موفقیت تبدیل کنند. اما این نمایشنامه نویسان در سال ۴۰۶ ق.م همگی از دنیا رفته بودند. به این صورت او ایده‌ی نمایشنامه غوکان را به کار برد:‌ این که به هادس (دنیای مردگان) برود و نمایشنامه نویسی را به دنیا بازگرداند که بتواند با هوشمندی که در تراژدی هایش به کار می گیرد آتن را نجات دهد.

پس مضمون اصلی غوکان نیاز به بازگشت به ارزش‌های سنتی است. در اساس و بطن این کمدی پیامی جدی قرار دارد: همان‌طور که آیسخولوس در نمایش هایش بیان می کند، شهروندان آتن اگر بخواهند مردمانی بزرگ باقی بمانند، می بایست به ارزش‌های سنتی شان بازگردند.

در غوکان  نقش نمایشنامه نویسان در آتن بسیار مهم و برجسته نشان داده شده اند. در یونان باستان نمایشنامه نویسان به عنوان بینندگان خردمند مورد احترام بودند، کسانی که به خوبی می توانستند اعمال و افکار افراد در جامعه را ببینند و بررسی کنند، از این رو جایگاه والایی در جامعه داشتند. تصمیم دیونیسوس برای ورود به هادس و بازگرداندن نمایشنامه نویسی به دنیا، ارزش و اهمیت حضور نمایشنامه نویسان و تاثیر آنان بر روی سلامت جامعه آن زمان را نشان می دهد.

منابع: Ancient Literature / Cummings Study Guides


دیدگاهی بنویسید

اولین دیدگاه را شما بنویسید

avatar
wpDiscuz
آرشیو