۵ (۱۰۰%) ۱ vote

خشم و هیاهو – the sound and the fury

نویسنده: ویلیام فاکنر – William faulkner

سال انتشار: ۱۹۲۹

نگاهی به عنصر ابهام در رمان خشم و هیاهو

نگاهی به عنصر ابهام در رمان خشم و هیاهو

رمان خشم و هیاهو از ویلیام فاکنر (۱۹۲۹) یکی از آثار ماندگار ادبیات مدرن است که آن را به نوعی می توان پاسخی به اولیس جیمز جویس در نظر گرفت. به همین دلیل سخت می شود تعریف دقیقی از این رمان ارائه داد: چون کاری است بسیار مبهم، پر رمز و راز و منقطع. این رمان داستان از هم پاشیدگی خانواده کامپسن، یک خانواده اشرافی جنوبی را روایت می کند، و در هر بخش با داستان زندگی یکی از سه برادر این خانواده: بنجی  که احمق است، کوئنتین که خودکشی می کند و جیسن که به شدت کینه توز است همراه می شویم. در نهایت در فصل پایانی یک راوی دانای کل، داستان را به پایان می رساند. هر کدام از این چهار بخش با چالش متفاوتی مواجه هستند، ولی بخش اول یعنی داستان بنجی، به طرز فوق العاده ای پیچیده است، چرا که بنجی درکی از زمان ندارد. برای او بین حال، گذشته و آینده فرقی وجود ندارد. و او ناخودگاه بین این زمان های مختلف در گردش است.

تک گویی های بنجی حداعلای جریان سیال ذهن را به نمایش می گذارد و با تک گویی های مالی بلوم در اولیس یا لیلی بریسکو در به سوی فانوس دریایی از ویرجینیا ولف برابری می کند. زمانی که خشم و هیاهو منتشر شد منتقدان آن زمان چندان روی خوشی نشان ندادند. برای مثال هاوارد راکی در نقدی که در سال ۱۹۲۹ منتشر شده می نویسد: «این کتاب بلایی سر شما می آورد که مجبور شوید در نزدیک ترین تیمارستان محل سکونت خود بستری شوید.» از آن زمان تا به حال دانشجویان و دانش آموزان زیادی به صحت این حرف پی برده اند. خود فاکنر چندان مطمئن نبود که بخش بنجی در کتاب به خوبی جا افتاده باشد: «مبهم شدن این بخش یک کار عمدی نبود.» آن طور که خودش اعلام کرده هدف او دستیابی به یک تمامیت پیوسته بود. چرا که انتقال افکاری که برای مثال در ذهن بنجی وجود دارد و به چشم خوانندگان نمی آید، یک فرآیند ذهنی است.

فاکنر زمان زیادی را سپری کرد تا بتواند در مورد قالب بخش اول، نقطه گذاری ها (یا عدم استفاده از آن)، و چینش حروف به یک نتیجه کلی برسد. او به دنبال راهی بود تا تا هم اثرات مد نظرش را انتقال دهد و هم کاری کند خواننده داستان را دنبال کرده و این بخش را زیرمجموعه کلیت منسجم کار بداند. عاقبت به این نتیجه رسید که باید با استفاده از حروف کج به تغییر زمان اشاره کند: «هم برای صحنه های واقعی و هم برای خاطرات عمدا از حروف کج استفاده کردم. هدفم اشاره به اتفاقات رخ داده در روزهای مختلف نبود، بلکه می خواستم به خواننده اجازه دهم که متوجه این انتقال افکار باشد، و تاریخ نگاری فرضی مورد نظر خود را انجام دهد.» ولی گویا خود فاکنر هم متوجه شده که این راه حل چندان رضایت بخش نیست: «اگر کتاب به همان گونه ای که مد نظرم بود به دست خوانندگان می رسید، خیلی خوب می شد. به طوری که هنگام روایات اتفاقاتی که اطراف بنجی رخ می دهد هر موقعیت زمانی با یک رنگ متفاوت چاپ می شد. به نظرم در این حالت درک آن راحت تر می شد. ولی در حال حاضر استفاده از حروف کج بهترین ابزاری بود که در اختیار داشتم.»

این رویای شیرین فاکنر تا مدت ها مورد توجه محققان و ناشران قرار داشت. به طوری که در سال ۱۹۳۲ بنت کرف، ناشر کارهای فاکنر پیشنهاد کرد چند نسخه محدود از کتاب منتشر کنند و در آن ها بخش های مربوط به بنجی دارای حروف رنگی مختلف باشد. نویسنده هم یک نسخه از کتاب با سه حروف رنگی مختلف را در اختیار او گذاشت. رکود اقتصادی بزرگ دهه ۳۰ این جاه طلبی پرهزینه را با بن بست مواجه کرد، و نسخه رنگی کتاب از بین رفت. امروزه اینترنت به ویرایشگران مجازی این اختیار را داده است تا نسخه های خودشان از کتاب را منتشر کنند، تا به حال دو نسخه از کتاب به همان شکلی مد نظر فاکنر بود در اینترنت منتشر  شده است، البته به خاطر کپی رایت دسترسی به آن ها ممکن نیست.

این که جریان سیال ذهن تا چه حد می تواند  تاثیر بگذارد به تمرکز پیوسته و بالای خواننده بستگی دارد. شاید رنگی کردن حروف نتیجه عکس بدهد و باعث ایجاد وقفه در جریان کلماتی بشود که فاکنر آگاهانه انتخاب کرده بود، شاید واقعا احتیاجی به این همه زحمت نباشد. همان طور که خود فاکنر هم اشاره کرده نکته اصلی همان «تمامیت پیوسته» است. سه روایت بعدی که در پی روایت بنجی می آیند، در آشکار کردن نقاط مبهم بخش اول تاثیر زیادی دارند. خوانندگانی که برای اولین بار به سراغ این رمان می روند بهتر است بدون نگرانی با داستان همراه شده و خود را درگیر پیچیدگی های بخش اول نکنند.

مساله ابهام بخش اول و راه هایی که می توان برای آشکارتر کردن آن به کار بست در حدود هشتاد سال است که به موضوع اصلی بحث بین طرفداران و محققان آثار فاکنر تبدیل شده است، و احتمالا این بحث برای هشتاد سال آینده هم ادامه خواهد داشت. ولی راه حل مناسب احتمالا در نسخه های آنلاین کتاب پیدا خواهد شد، جایی که می توان بدون صرف هزینه زیاد بخش های مختلف کتاب را رنگی کرد (هر چند برای عملی شدن این کار باید سال های زیادی صبر کرد، زمانی که کپی رایت کتاب از بین رفته و جزو اموال عمومی به حساب آید). ما هم امیدواریم به زودی رویای فاکنر به حقیقت بپیوندد.

بروکی آلن

منبع: وال استریت ژورنال

دیدگاهی بنویسید

avatar