۵ (۱۰۰%) ۱ vote

در جستجوی زمان از دست رفته – In Search of Lost Time

نویسنده: مارسل پروست – Marcel Proust

سال: ۱۹۲۷-۱۹۱۳

نگاهی به رمان در جستجوی زمان گم شده

نگاهی به رمان در جستجوی زمان از دست رفته

رمان کلاسیک در جستجوی زمان از دست رفته نوشته مارسل پروست بسیاری از خوانندگان جدی را به خاطر طویل بودنش ترساند. رمانی که تعداد صفحاتش ۳۳۰۸ صفحه است. البته این اثر با وجود طولانی بودنش، خوانش سختی ندارد؛ تنها طولانی است. در واقع سبک نوشتاری رمان ساده و روان است و با این که شامل متن های توصیفی وسیعی است، اما متن و نوشته پیچیده ای ندارد. این رمان در اصل به هشت کتاب تقسیم شده بود، پس می توان به آن به عنوان یک مجموعه طولانی و طویل نگاه کرد. البته به جز کتاب اول با عنوان طرف خانه سوان مابقی کتاب های این مجموعه را نمی توان چندان مستقل از هم نگاه کرد، وقتی کتاب اول را خواندید دیگر در جریان مسیری طولانی از مجموعه ای طولانی قرار خواهید گرفت.

قبل از پرداختن به رمان لازم است بدانید که نباید انتظار هیچ گونه طرح داستانی مرسوم و معمول را از این اثر داشته باشید. این رمان شرح حالی است که به صورت اول شخص توسط راوی بیان می شود. راوی که در اوایل قرن بیستم در طبقات اجتماعی بالاتر پاریس زندگی می کند و بزرگ می شود.  راوی داستان قهرمان و شخصی قوی نیست، او مردی جوان، احساسی و ضعیف است که کمی هم زنانه رفتار است. این ویژگی ها ممکن است عوامل موفقیتی برای یک رمان نباشند، اما وقتی که وارد جریان این رمان می شوید، با تجربه ای خاص و غیر عادی مواجه خواهید شد. این اثری ادبی است که شما را مستقیم به درون ذهن و افکار راوی می برد به شکلی نایاب که به ندرت بتوان اثری هم تراز با آن پیدا کرد. نه تنها شما وارد افکار درونی راوی در طول اتفاقات کلیدی زندگی اش می شوید، بلکه نگرانی ها و تنش های روزمره اش، رویاهایش، حساسیت ها و وضعیت احساسی اش را هم تجربه می کنید. بسیار شگفت انگیز است که شما چگونه آن قدر کامل غرق در دنیایی می شوید که بسیار واقعی به نظر می رسد، دنیایی با شخصیت هایی که رفته رفته با آن ها آشنا می شوید انگار که دوستان و آشنایان واقعی تان هستند.

تفاوت های عمده و واضحی بین جامعه طبقه بالای فرانسه در اوایل ۱۹۰۰ و جامعه مدرن وجود دارد. با این حال شخصیت های این رمان همان انگیزه ها، شخصیت ها، نقص های شخصیتی و مشکلات مشابه مردم مدرن را دارا هستند. مسائل روانشناختی اوایل سال های ۱۹۰۰ چندان متفاوت از امروز نیستند. شخصیت های این رمان بدون شک شما را به یاد کسانی که می شناسید و در اطرافتان زندگی می کنند می اندازند، پس از خواندن این رمان شما احتمالا اطلاعات و شناختی عمیق از شخصیت این افراد به دست می آورید. به نظرم تصویرسازی مردمی با انگیزه و امیالی سرد برای ورود به سطح بالای اجتماع در فرانسه هم جذاب است هم واقعی. چالش و نزاع اجتماعی، غیبت کردن، تحقیر و بی اعتنایی به همدیگر و تملق برای جلب توجه افراد در مقام های بالاتر همگی با ظرافتی عالی به زیبایی توصیف شده اند. من با چندین نفر در شهر مواجه شده ام که همین ویژگی های شخصیتی را داشته اند که در این رمان با آن ها آشنا شدم.

چشمگیرترین ویژگی نوشته های پروست در توانایی او برای توصیف احساسات و  عوطف افراد است. هر کسی این جمله را شنیده است که «یک تصویر بهتر از هزاران کلمه است». اینجا پروست بارها نشان می دهد که چگونه با هزاران کلمه می تواند چیزهایی را به تصویر بکشد که یک عکس نمی تواند به ما نشان دهد.

در طول رمان در جستجوی زمان از دست رفته، پروست فرصت کافی برای بررسی مضامین زیادی در اختیار دارد. مضامین عمده و اصلی رمان روی حافظه، ادراک و گذر زمان تمرکز دارند. بررسی های زیادی هم حول مضمون عشق به صورت هایی مختلف، مساله شهوت، دوستی، وفاداری، صداقت و عدم صداقت، تمایل به رسیدن به طبقات بالاتر اجتماعی، سیاست، پیر شدن و مرگ هم در آن دیده می شود. بخش زیادی هم با تصویر سازی همجنس گرایی در این کار دیده می شود. همه می دانند پروست یک همجنس گرا بود گرچه راوی رمان همجنس گرا نیست. در واقع راوی اغلب نگاهی منفی نسبت به همجنس گرایی را منعکس می کند. این اثر برای زمان خودش احتمالا رمانی جدید و نوآورانه بود از این منظر که شخصیت های مهمی در آن همجنس گرا هستند و گفتگوهایی طولانی حول مساله همجنس گرایی در میان هم زنان و هم مردان در رمان وجود دارد.

در اوج کار، پروست نگاهی عمیق و خارق العاده به معنا و مفهوم زندگی ارائه می دهد. یک مساله و مشکل در اثر هم این است که نویسنده وارد حاشیه هایی طولانی می شود که برای رمانی با این حجم مورد انتظار نیست. به وضوح چندین بخش در آن هست که اگر ویرایشی جدی صورت می گرفت شاید نتیجه بهتر می شد. سه کتاب پایانی این مجموعه بخش های اضافه و حاشیه ای بی مورد بیشتری دارد چون پروست قبل از ویرایش نهایی این کتاب ها از دنیا رفت. به نظرم ناشر این اثر، از هرگونه ویرایش جدی در اثر هراس داشته است که نکند منظور و هدف نویسنده دستکاری شود. البته کلیت رمان آن قدر خوب است که به راحتی می توان از این حاشیه ها و اضافات چشم پوشی کرد.

استفان روف

منبع: Rat Race Refuge

دیدگاهی بنویسید

avatar