نبرد اسکندر در ایسوس – The Battle of Alexander at Issus

نقاش: آلبرشت آلتدورفر – Albrecht Altdorfer

سال: ۱۵۲۹

نقد نقاشی نبرد اسکندر در ایسوس

نقد نقاشی نبرد اسکندر در ایسوس

این معروف ترین نقاشی آلتدورفر است. داستان این اثر سال ۳۳۳ قبل از میلاد را نشان می دهد، زمانی که در نبرد ایسوس اسکندر جوان موفق شد سپاه ایران به رهبری داریوش سوم را شکست دهد. ایسوس شهری باستانی در جنوب شرقی آسیای صغیر، نزدیک اسکندرون فعلی (ترکیه) است. این نبرد در اصل در ترکیه به وقوع پیوست. ولی در این نقاشی محیطی کوهستانی و پرصخره، شبیه کوه های آلپ را می بینیم. هم چنین در پس زمینه شهرهای آلمانی قابل مشاهده هستند. آلتدورفر نقاش، حکاک، معمار و یکی از اعضاء پیشروی مکتب دانوب در آلمان بود. او را به عنوان اولین نقاش منظره و یکی از پیشرویان استفاده از شیوه چاپ فلزی می دانند. 

در سال ۱۵۲۸، دوک ویلهلم هفتم بایرن از آلتدورفر درخواست کرد که مجموعه ای نقاشی تاریخی کار کند تا او بتواند بر دیوار منزلش بیاویزد. دلیل انتخاب این نبرد از سوی آلتدورفر مشخص است. در دورانی که نقاش زندگی می کرد، امپراطوری عثمانی در حال حرکت به سمت غرب بود و در نواحی شرقی و مرکزی اروپا نبردهای زیادی در گرفته بود. در سال ۱۵۲۹، عثمانی ها وین را محاصره کرده و به بزرگ ترین پیشرفت خود در اروپا دست یافته بودند، البته آن ها در نهایت شکست خوردند. 

بدون وجود تابلویی که در قسمت بالایی نقاشی قرار داده شده و شرح ماجرا را توضیح داده، به سختی می توان حدس زد که این اثر درباره نبرد بین اسکندر و داریوش سوم است. هنرمند تلاش کرده در ترسیم اثر، تعداد و انواع مختلف سربازانی که در آن روز حضور داشته اند را به تصویر بکشد. به منظور دستیابی به این هدف، او از نمای دید پرنده (Bird’s eye view) استفاده کرده است. به این ترتیب دو قهرمان اصلی این نبرد در میان خیل عظیم سپاهیان خود ناپدید شده اند. 

علاوه بر این، زره سربازان و شهر مستحکمی که در دوردست دیده می شود بدون تردید مربوط به قرن شانزده هستند. این نقاشی شاید از هر نظر شبیه یک نبرد معاصر باشد، ولی یک ویژگی متفاوت دارد: آسمانی خارق العاده. آسمانی که در آن، خورشید پیروزمندانه در حال طلوع است و می خواهد ماه را شکست دهد. این نبرد که در آسمان و بر فراز چشم انداز آلپ در حال وقوع است، مسلما ارتباط آشکاری با نبرد روی زمین دارد و این مبارزه را وارد ابعادی فراگیرتر می کند. آلتدورفر برای ترسیم این اثر تحت تاثیر کارهای ماتیاس گرونوالد بود. البته آن زمان او در جایگاهی پایین تر از گرونوالد قرار داشت. آلتدورفر اگرچه خودش معمار بود و با عمق نمایی و سبک معماری ایتالیایی آشنایی داشت، اما در این اثر نشانی از این دانش و سواد نمی بینیم و با کاری مواجه هستیم که با الهام از کارهای استادش گرونوالد کار شده است. ولی برخلاف گرونوالد، آلتدورفر تلاش می کند اشخاص درون نقاشی را به عنوان بخشی از محیط پیرامون آن ها، هم به صورت طبیعی و هم در قالب معماری به تصویر بکشد. سربازان ریزنقش نبرد اسکندر در ایسوس در چند کار دیگر نقاش هم دیده می شوند، او در یک نقاشی دیگر یک منظره خالی را بدون هیچ شخصی نقاشی کرده است. 

در این نقاشی، مهم ترین هدف آلتدورفر این است که موفقیت قهرمانانه ارتش اسکندر را نشان دهد. به همین دلیل چندان به نمادها، عدم تناسب بین زمان ها و اشخاص یا حتی اطلاعات غلط توجه نمی کند. نبرد اسکندر در ایسوس ترسیم دقیق یک رویداد تاریخی نیست، بیش تر یک تمثیل است. 

در پیش زمینه، نبرد بین دو ارتش در جریان است. ارتش اسکندر زره فلزی برتن دارد، ارتش ایران هم ردا و دستار سرخ پوشیده است. در مرکز تصویر، داریوش سوم سوار بر یک درشکه تحت تعقیب اسکندر قرار دارد.

برای چینش ارتش ها سعی شده از یک سناریوی خیالی استفاده شود. خورشید نشان دهنده ارتش غرب است و ماه، نماد ارتش شرق. کوه ها و شهری که در پس زمینه قرار دارد خیالی هستند. بر روی تابلوی بالای نقاشی نوشته شده است: «بعد از کشته شدن ۱۰۰ هزار پیاده نظام و بیش از ۱۰ هزار از سربازان ایرانی، اسکندر کبیر در حال غلبه بر آخرین داریوش است. با تنها ۱۰۰۰ اسب سوار، داریوش نمی توانست از این نبرد بگریزد. مادر، همسر و کودکان او به اسارت گرفته شدند.»

منبع: Ibiblio / Silver and Exact

دیدگاهی بنویسید.

avatar