به این نقد امتیاز بدهید

شب پرستاره بر فراز رن – Starry Night Over the Rhone

نقاش: ونسان ون گوگ – Vincent van Gogh

سال: ۱۸۸۸

نقد نقاشی شب پرستاره بر فراز رن

نقد نقاشی شب پرستاره بر فراز رن

ونسان ون گوگ که یکی از شناخته شده ترین هنرمندان هم سبک خودش است، بیش تر از همه به خاطر دو نقاشی شب پرستاره (۱۸۸۹) و همین نقاشی، شب پرستاره بر فراز رن (۱۸۸۸) مشهور است. بر خلاف شب پرستاره که مورد نقد و بررسی های فراوان قرار گرفته است، نقاشی دوم (یا اول در این مجموعه) آن چنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است. واقعا شب پرستاره بر فراز رن چه معنایی دارد؟ 

ون گوگ تمایل داشت مکان هایی را نقاشی کند که معنا و حس آشنایی برای او داشتند. شب پرستاره برای ون گوگ یادآور چشم اندازی بود که هنگام بستری شدن در تیمارستان دیده بود. شب پرستاره بر فراز رن هم نمایی بود که ون گوگ از داخل خانه اجاره ای که نزدیک رودخانه رن داشت می دید. شب پرستاره بر فراز رن یاد آور دوران شادتر زندگی ون گوگ است. 

نامه ای که ون گوگ در سال ۱۸۸۸ برای اوژن باخ، دوست نقاش خود نوشت شاید ما را به درک بهتری از این نقاشی برساند. ون گوگ در این نقاشی اعلام می کند در خانه جدیدش خوشحال است و درباره نقاشی تازه خود می گوید: «شب پرستاره ای که توسط شب نقاشی شده است … آسمان کبود است، دریا آبی، زمین ارغوانی. شهر آبی و بنفش. نورها زرد هستند و انعکاس آب قهوه ای و طلایی است و در پایین سبز و برنزی می شود. در دشت کبود آسمان دب اکبر به رنگ سبز و صورتی می درخشد. رنگ پریدگی آن در تضاد با رنگ طلایی تند نورهاست. در پیش زمینه، پیکر رنگارنگ دو عاشق دیده می شود.» 

در این نامه ون گوگ تقریبا از دوازده رنگ نام می برد تا باخ را کاملا با طرح کامل نقاشی آشنا کند. او علاوه بر توصیف پالت رنگی، درباره جنبه های ستاره شناسانه اثر هنری خودش هم صحبت می کند و اشاره می کند که دب اکبر در آسمان پرستاره آن قرار دارد. اغلب به ون گوگ به عنوان نقاشی نگاه می شود که با نگاهی ذهنی به موضوع مورد نظر خود نگاه می کرده است، ولی نگاه دقیق او در مورد صورت های فلکی این نقاشی نشان می دهد که این هنرمند دوست داشته چشم اندازها را به همان صورتی که هستند نشان دهد. 

در این نامه ون گوگ بعد از توضیح پس زمینه نقاشی، به سراغ پیش زمینه آن می رود و در نهایت به «پیکر رنگارنگ دو عاشق» اشاره می کند که احتمالا با هم ازدواج کرده اند. به یک باره توضیحات نقاش همین جا تمام می شود. به نظر می رسد دیگر با مخاطب است که بقیه نقاشی را چگونه تفسیر کند.  

با توجه به توضیحات ون گوگ از نقاشی و طرح اولیه ای از آن که ضمیمه نامه کرده بود، می توان گفت شب پرستاره برفراز رن در واقع یک نقاشی شادی آور درباره زوج عاشقی است که با لذت در ساحل رودخانه رن، زیر آسمان شب پرستاره در حال قدم زدن هستند. اگرچه ممکن است هدف هنرمند خلق یک صحنه رمانتیک بوده باشد، ولی بعضی جزئیات و نکات ابهام برانگیز این تابلو خبر از وجود معنایی تاریک تر می دهند. 

طرح اولیه نقاشی که ضمیمه نامه شده بود

اگرچه ون گوگ همان طور که خودش اشاره کرده بود، هدفش خلق یک نقاشی امید بخش بوده است، ولی به نظر می رسد در ادامه همان سال و حین کار بر روی تابلو معنای کلی و حس و حال آن را تغییر داده است. شاید افسردگی او دوباره رشد یافته و جنبه رمانتیک کار را تحت شعاع قرار داده است. 

در نقاشی شب پرستاره برفراز رن، نبود فاصله بین آب و زمین آبی رنگ این تصور را به وجود می آورد که این زوج عاشق در حال خارج شدن از آب های رودخانه رن هستند. احتمالا از قایقی فرار کرده اند که پشت سر آن ها در رودخانه در حال غرق شدن است. در حالی که در طرح اولیه، مرز بین خشکی و دریا کاملا مشخص است. هم چنین در نسخه نهایی محل قرار گیری زوج کمی تغییر کرده است. به همین دلیل این پرسش به ذهن می آید که این ابهام تنها تغییری جزئی از سوی نقاش بوده است یا یک ایراد در ترکیب بندی. آن قایق داخل آب پهلو گرفته است یا در حال غرق شدن است؟ 

ابهام موجود در زوج پیش زمینه نقاشی کاری می کند که نقاشی شب پرستاره کاملا قابل نقد و تفسیر به نظر برسد. شب پرستاره بر فراز رن حالتی شبیه نیمه پر و خالی لیوان دارد. معنای نفهته در آن به نوع نگاه بیننده بستگی دارد. آیا این تنها یک نقاشی شادی آور از زوج عاشقی است که شبی رمانتیک را با هم می گذرانند؟ یا ون گوگ در نسخه نهایی با تغییراتی در پیش زمینه تلاش کرده کمی ابهام به کار اضافه کرده و یک اتفاق تلخ را از چشم مخاطب پنهان کند (اقدامی که بازتاب دهنده نگاه تلخ او به ارتباط های عاشقانه و زندگی به طور کلی است)؟ 

در پایان، به نظر می رسد شب پرستاره بر فراز رن بیش تر از این که به سوالات پاسخ بدهد، پرسش های بیش تری مطرح می کند. از آن جا که این نقاشی و نقاشی شب پرستاره در یک دوره طراحی شده و تصاویر مشابهی دارند، حتی می توان به این نتیجه وسوسه برانگیز رسید که این نقاشی در اصل مقدمه ای برای طراحی شب پرستاره بوده است. اگرچه این تابلو به گونه ای است که هر نوع تحلیلی از آن می توان داشت، ولی هم این تابلو و هم نامه ای که ون گوگ در سال ۱۸۸۸ نوشت به خوبی نشان دهنده دوره تلخی هستند که این هنرمند با آن دست و پنجه نرم می کرد. 

کی شابی

منبع: Lego Menon

دیدگاهی بنویسید

avatar