حقیقت تلخ – The Awful Truth

کارگردان: لئو مک‌کری

نویسنده: وینا دلمار، سیدنی باکمن

بازیگران: کری گرانت، آیرین دان، رالف بلامی

سال: ۱۹۳۷

حقیقت تلخ (لئو مک‌کری – ۱۹۳۷)

دهه ۱۹۳۰ دوران اوج کمدی اسکروبال بود. جامعه آمریکا با رکود اقتصادی شدیدی دست و پنجه نرم می­‌کرد و اوضاع آشفته‌­ای داشت. به همین دلیل طبیعی بود که کمدی‌­های اسکروبال که عمدتا با شخصیت‌­های ثروتمند شاد و بی­خیال و مشکلات سطحی­‌شان سروکار داشتند، به دل مردم بنشینند. شاید همین باعث شد که لئو مک­‌کری وقتی نسخه اولیه فیلمنامه حقیقت تلخ به دستش رسید، با اعمال تغییراتی عناصری از کمدی اسکروبال به آن اضافه کند. البته معلوم نیست مک­‌کری واقعا دوست داشت یک کمدی اسکروبال بسازد یا تنها می­خواست فیلمنامه را کمی بهتر کند. چون خودش بعدا در مصاحبه‌­ای گفت فیلمنامه حقیقت تلخ را اصلا قبول نداشته و صرفا برای پول آن را پذیرفته است!

فیلم داستان جری و لوسی وارینر است که در اثر یک سوءظن از هم جدا می‌­شوند. اما پس از فراز و نشیب­‌های فراوان و امتحان رابطه‌­های دیگر، در پایان متوجه می­‌شوند که شریکی بهتر از یک­‌دیگر پیدا نمی­‌کنند و دوباره به هم می­‌پیوندند.

حقیقت تلخ بر اساس نمایشنامه­‌ای به همین نام از آرتور ریچمن ساخته شده است. پیشتر دو اقتباس دیگر از همین نمایشنامه در سال­‌های ۱۹۲۵ و ۱۹۲۹ صورت گرفته بود. امتیاز نسخه ۱۹۲۹ در اختیار شرکت فیلمسازی پثی اکسچینج بود. چند سال بعد این شرکت تعطیل شد و کلمبیا پیکچرز تمام فیلمنامه­‌های آن را خرید. نسخه اولیه حقیقت تلخ هم در میان این فیلمنامه­‌ها بود و مورد توجه مدیران شرکت قرار گرفت.

فیلم یکی از مهم­‌ترین ویژگی­‌های کمدی رمانتیک (دو عاشق از هم جدا می­‌شوند و در پایان دوباره به هم می‌­رسند) را در خود دارد، به همین دلیل می‌­توان آن را در این گونه هم قرار داد. اما بر خلاف کمدی رمانتیک­‌های امروزی که عمدتا روی طبقه متوسط و مشکلات ملموس‌شان تمرکز می­‌کنند، حقیقت تلخ درباره ثروتمندان دست نیافتنی است. باید سال­‌ها می­‌گذشت تا تهیه کنندگان هالیوودی به ظرفیت­‌های بالقوه زندگی طبقه متوسط پی ببرند و به ساخت فیلم‌­هایی همچون آپارتمان بیلی وایلدر رضایت بدهند. البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که در دهه ۳۰ و با وجود مشکلات اقتصادی فراوان و شکاف طبقاتی گسترده، به سختی می­‌شد چیزی به نام طبقه متوسط را پیدا کرد.

در فیلم وقتی لوسی وارد رابطه با فرد دیگری به نام دن لیسن می­شود، جری  تلاش زیادی می­‌کند که رابطه آن­ها را برهم بزند. این وسط البته مادر دن هم تلاش زیادی برای برهم زدن این وصلت می­‌کند و لوسی در اصل در دو جبهه مشغول نبرد است. اما از خلال این مبارزه‌­ها می­توان به نکات جالبی درباره جایگاه زنان در جامعه آن زمان آمریکا و مقایسه آن با دنیای امروز رسید. برای مثال در جایی از فیلم مادر دن برای ضربه زدن به لوسی می­‌گوید که او خودش درخواست طلاق از جری داده است. این که درخواست طلاق یک زن یک ویژگی منفی تلقی می­‌شود به حدی که حتی می­‌تواند روی ازدواج بعدیش هم تاثیر بگذارد، نکته­‌ای قابل توجه است.

اما همچون دیگر کمدی­‌های اسکروبال، در حقیقت تلخ هم با شخصیت زنی قوی و مستقل طرف هستیم که با اراده‌­ای وصف ناپذیر، برای رسیدن به خواسته خود تلاش می­‌کند. نیمه دوم فیلم شامل تلاش لوسی برای برهم زدن رابطه جری و باربارا می­‌شود. او به جای این که منتظر بماند تا مرد رویاهایش از راه برسد، خودش برای رسیدن به او و تصاحب عشقش تلاش می­‌کند.

فیلم به خاطر استفاده از بیش از حد از بداهه پردازی هم بسیار مشهور است. مک­‌کری معمولا با یک تکه کاغذ که ایده­‌هایش را روی آن نوشته بود سر صحنه می­‌آمد. بعضی روزها هم هیچ ایده‌­ای نداشت و به امید پیدا کردن سوژه‌­های تازه سر صحنه می‌­آمد و پیانو می­‌نواخت! این شیوه کارگردانی در آن زمان نامتعارف، کری گرانت و آیرین دان را حسابی کلافه کرده بود. آن­ها توقع داشتند دورخوانی و تمرین با فیلمنامه اصلی صورت بگیرد. اما مک­‌کری برعکس آن­ها را ترغیب به بداهه پردازی می­‌کرد. حتی هری کوهن، مدیر تولید فیلم هم اصلا چنین روشی را نمی­‌پسندید. کم‌­کم بازیگران هم به ظرفیت­‌های این روش پی بردند. کری گرانت به حدی در شوخی­‌های بداهه مسلط شد که حتی در فیلم‌­های بعدیش هم این روند را در پیش گرفت. به سختی می­‌توان باور کرد خیلی از دیالوگ­‌های بامزه فیلم در صحنه­‌هایی مثل گفتگو بر سر مالکیت سگ در دادگاه، ورود جری در اولین قرار لوسی و دن و حتی باشگاه شبانه بداهه صورت گرفته است.

حقیقت تلخ در گیشه یک موفقیت عظیم بود. فیلم در مجموع با دلار امروزی ۵۲ میلیون دلار فروش داشت که آماری حیرت انگیز است. جدا از فروش عالی، فیلم در شش رشته نامزد جایزه اسکار شد و دو اسکار بهترین کارگردانی و بهترین تدوین را دریافت کرد. کری گرانت اگرچه حتی نامزد اسکار هم نشد، ولی موفقیت این فیلم جای پای او را در هالیوود محکم کرد و زمینه‌­ساز موفقیت‌­های بیشتری برای او شد. در واقع بخش عمده­‌ای از شخصیت سینمایی گرانت به واسطه همین فیلم شکل گرفت. حقیقت تلخ در فهرست صد فیلم عاشقانه برتر و صد فیلم خنده‌­آور برتر بنیاد فیلم آمریکا هم قرار دارد.

سینا بحیرایی/ هفت صبح

دیدگاهی بنویسید.

avatar